آثار منثور دوره صفوى است كه به زيبائى طرز و شيوه نويسندگى شهره است . بهار دانش كه مثناى ديگرى از كليله و دمنه است تأليف ابو الفضل وزير امپراتور اكبر است ؛ ابو الفضل در 1011 / 1602 به قتل رسيد . او كتابهاى ديگرى نيز همچون اكبرنامه ( وقايع دوره اكبر شاه ) و آئين اكبرى نوشت . هشت بهشت و تاريخ آل عثمان را مولانا ادريس بتليسى معاصر سلطان بايزيد دوم ( 886 / 1481 تا 918 / 1512 ) و فرزند او ابو الفضل محمد دفترى نوشتند . تاريخ آل عثمان شامل بعضى از وقايع سلطنت سلطان سليم دوم است . مجالس المؤمنين قاضى نور اللّه شوشترى ( متوفى 1019 / 1 - 1610 ) شرح‌حال تعدادى از شعرا و علماى شيعه را در شمول خود دارد . از آثار بايسته توجه اين دوره در قلمرو تاريخ ادبى ، تراجم احوال شعراست . يكى از اينها تحفه سامى نوشته سام ميرزا فرزند شاه اسماعيل است كه مركب از زندگى تعدادى از شعرا از پايان سده نهم / پانزدهم تا پايان سده دهم / شانزدهم است . يك تذكره ديگر لطائف‌نامه است كه فخرى بن اميرى از كتاب مجالس النفائس امير عليشير نوائى ترجمه‌كرده و در سال 927 / 1 - 1520 به پايان برده است ؛ اثر معروف ديگر او تذكرة النساء است كه به جواهر العجائب هم شهرت دارد . همچنين تذكره مذكر الاحباب نوشته نصارى بخارائى حاوى تراجم احوال شعراى دوره امير عليشير نوائى تا سال 974 / 7 - 1566 است . نقاش المآثر شرح حال شعراى فارسى زبان هند در زمان اكبر شاه است . از اينها گذشته ، خلاصة الاشعار و زبدة الافكار نوشته تقى الدين كاشانى است كه آن‌را در سال 986 / 8 - 1577 به پايان برد . از تذكره‌هاى معروف ديگر اين عصر تذكره هفت اقليم از امين احمد رازى است كه در اوايل سده يازدهم / هفدهم كامل شد . اين فهرست را با ذكر نام رياض الشعرا نوشته عليقلى خان وحيد داغستانى به پايان مىبريم كه در سده دوازدهم / هيجدهم آن‌را تأليف كرد . شاخه ديگرى از ادبيات دوره صفوى فرهنگ‌نامه‌نويسى است . در كنار نياز مبرم در هند به آثارى از اين دست ، ابو الفضل وزير اكبر ، در فصاحت فارسى سرآمد بود و بازگشت به استادان كهن سبك هندى و مطالعه آثار آنها را تشويق مىكرد . لازمه پيشبرد اين علاقه شناخت عميق از كاربرد و چم‌وخم مفاهيم و معانى واژگان فارسى بود . ازاينرو تأليف فرهنگنامه‌ها مورد تشويق قرار گرفت . بديهى است كه قبل از دوره ابو الفضل تأليف لغت‌نامه گاهى مدنظر قرار داشت ولى فقط معدودى از آنها تأليف يافته بودند . از ميان فرهنگنامه‌هاى معتبرى كه پس از دوره ابو الفضل در هند تأليف يافت و بايسته توجهى خاص است اول از همه فرهنگ جهانگيرى نوشته جمال الدين حسين اينجو است كه در دربار اكبر و فرزند او جهانگير مىزيست و فرهنگ خود را